Sınav öncesinde bir miktar heyecan hissetmek doğaldır ve hatta dikkati artırabilir. Ancak bu heyecan, öğrencinin bildiklerini kullanamayacağı kadar yoğunlaştığında sınav kaygısından söz edilir. LGS ve YKS gibi merkezi sınavların aileler ve okullar tarafından çok önemsendiği dönemlerde bu durumla daha sık karşılaşılır.
Sık görülen belirtiler
- Sınavdan önceki günlerde uyku düzeninde bozulma ya da iştah değişiklikleri.
- Sınav sırasında bilinen soruların bir anda hatırlanamaması.
- Mide ağrısı, çarpıntı, terleme gibi bedensel tepkiler.
- Deneme sınavlarından kaçınma ya da çalışmayı sürekli erteleme.
Bu belirtilerin bir kısmı farklı nedenlere de bağlı olabileceği için tek başına bir yorum yapmak doğru değildir. Belirtiler uzun sürüyor ya da günlük hayatı belirgin şekilde etkiliyorsa, durumun bir psikolojik danışman, psikolog ya da hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. Hangi yaklaşımın uygun olduğu bu değerlendirmenin ardından uzman tarafından belirlenir.
Öğrencinin uygulayabileceği yöntemler
Sınav ortamına benzer koşullarda deneme çözmek, beynin o ortama alışmasını sağlar. Süre tutarak çözülen denemeler, gerçek sınavdaki zaman baskısını tanıdık hale getirir. Yavaş ve derin nefes alıp vermek, sınav sırasında yükselen gerginliği bir miktar azaltmaya yardımcı olabilir. Takılınan bir soruda uzun süre beklemek yerine işaretleyip devam etmek de kaygının diğer sorulara yayılmasını önler.
Ailenin tutumu
Kaygının önemli bir kaynağı, öğrencinin ailesini hayal kırıklığına uğratma korkusudur. Sınav öncesinde sonuçlara ilişkin büyük beklentiler dile getirmek yerine çabayı takdir etmek, öğrencinin üzerindeki yükü hafifletir. Akrabalar arasında puan karşılaştırması yapmamak ve sınavın tek bir gün olduğunu hatırlatmak da rahatlatıcı olabilir. Günlük düzene dair öneriler için okul başarısı ipuçları sayfasına bakabilirsiniz.
Okul ve kurumla iş birliği
Okulların rehberlik servisleri, sınav kaygısı konusunda öğrenciyle görüşme yapabilir ve gerekirse aileyi yönlendirebilir. Hazırlık kurumu seçerken de deneme sonuçlarının nasıl paylaşıldığına dikkat etmek gerekir; sonuçların sınıf önünde açıklandığı ya da sürekli sıralamaların vurgulandığı ortamlar bazı öğrencilerde kaygıyı artırabilir. Bu açıdan LGS kursu seçimi ve YKS hazırlık sayfalarındaki önerilerle birlikte değerlendirme yapılabilir.